Có nên cưới người cùng họ? Phân biệt phong tục và quy định pháp luật

Hai người cùng họ Nguyễn, họ Trần yêu nhau, rồi gia đình gợn lên câu "cùng họ cưới có được không". Đây là chỗ rất nhiều người hiểu lầm. Tách bạch ba điều: pháp luật, huyết thống, và quan niệm vùng miền.

Pháp luật quy định thế nào?

Luật Hôn nhân và Gia đình không cấm hai người cùng họ kết hôn. Điều luật cấm là kết hôn giữa những người có cùng dòng máu về trực hệ và giữa những người có họ trong phạm vi ba đời (tức có chung ông bà, cụ kỵ gần).

Nói cách khác: cái bị cấm là cùng huyết thống gần, không phải cùng họ. Hai người cùng họ Nguyễn nhưng không hề có quan hệ huyết thống thì kết hôn hoàn toàn bình thường về pháp lý.

"Cùng họ" khác "cùng huyết thống"

Ở Việt Nam, một số họ rất phổ biến (Nguyễn, Trần, Lê, Phạm…) — hàng triệu người cùng họ mà chẳng có quan hệ máu mủ gì. Vì vậy:

• Cùng họ, không cùng huyết thống: không vấn đề gì, cả về luật lẫn khoa học.
• Cùng huyết thống trong 3 đời (dù cùng hay khác họ): pháp luật cấm, và y học cũng cảnh báo nguy cơ bệnh di truyền cho con.

Nếu hai bạn không chắc có bà con xa hay không, cứ hỏi rõ người lớn trong họ cho yên tâm.

Quan niệm vùng miền

Một số dòng họ, một số vùng vẫn kiêng người cùng họ lấy nhau, xuất phát từ tục lệ giữ gìn tôn ti trong họ tộc ngày xưa. Đây là quan niệm văn hóa, không phải quy định bắt buộc. Nếu gia đình coi trọng, hai bạn nên trò chuyện khéo léo, giải thích rõ "cùng họ chứ không cùng huyết thống" để mọi người an tâm.

Điều thật sự quyết định hai bạn có nên cưới

Khi đã rõ chuyện cùng họ không phải rào cản pháp lý hay huyết thống, câu hỏi quay về đúng bản chất: hai bạn có hợp nhau để sống chung cả đời không? Cái đó nằm ở giao tiếp, tài chính, con cái, gia đình hai bên, kỳ vọng — chứ không nằm ở cái họ.

Một bài test độ hợp nhau đo cả 9 khía cạnh sẽ giúp hai bạn nhìn ra điều quan trọng hơn nhiều so với chuyện trùng họ. Gỡ được nỗi lo "cùng họ" rồi, hãy dành sức cho thứ thật sự làm nên một cuộc hôn nhân bền.

Bài viết mang tính tham khảo; các quy định pháp luật nêu trên có tính khái quát, khi cần hãy tra cứu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan tư pháp địa phương.